Σταχυολογήματα από την σοφία του Χρυσοστόμου (Τόμος 6ος - Μέρος 29)

 

 

 

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΟΝ 112^ο ΨΑΛΜΟ

«ΑΙΝΕΙΤΕ, παῖδες, Κύριον, αἰνεῖτε τὸ ὄνομα Κυρίου». Λέει κάποιος, και ποια δυσκολία έχει αυτό ; για τον καθένα είναι εύκολο να υμνεί τον Θεό. Αν το εξετάσεις όμως προσεκτικά θα δεις τον κόπο που υπάρχει και την ωφέλεια. Διότι κατ’ αρχήν ο ύμνος επιζητείται από τους δίκαιους, και πρέπει πρώτα την ζωή μας να διορθώσουμε και έτσι να ψάλουμε ύμνους στον Θεό. Δεν είναι ωραίος ο ύμνος στο στόμα του αμαρτωλού. Και δεύτερον, δεν πρέπει κανείς μόνο με λόγια να τον υμνεί αλλά και με τα έργα, και αυτόν μάλιστα τον ύμνο ζητάει ο Θεός, αυτή την δοξολογία … ώστε άγγελος πρέπει να γίνεις και μετά να υμνείς τον Θεό.

Μη λοιπόν νομίσουμε ότι θέλει απλώς τον ύμνο, αλλά πριν το στόμα μας να τον αναπέμπει ο βίος μας, και πριν την γλώσσα μας να τον βοά ο τρόπος της ζωής μας. Έτσι και σιωπώντες μπορούμε να υμνούμε τον Θεό… και όπως ο Χριστός οδηγώντας μας σε ομόνοια και αγάπη, έδωσε εντολή στην Εκκλησία να γίνεται η ίδια προσευχή και απ’ όλο το εκκλησίασμα σαν ένα πρόσωπο να λέμε «Πάτερ ημών» (άρα την ώρα των ακολουθιών δεν πρέπει να προσευχόμαστε με λόγια δικά μας ή ακόμα και με την ευχή, αλλά ο νους μας να είναι σ’ αυτά που ψέλνονται ή διαβάζονται. Φαντάζομαι στα αργά μπορούμε να λέμε την ευχή) … ορίζει στον καθένα είτε προσεύχεται μόνος του είτε με άλλους να κάνει προσευχή και για τους αδελφούς του.

«εἴη τὸ ὄνομα Κυρίου εὐλογημένον ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος». Τι λέγεις ; αν εσύ δεν ευχηθείς, δεν είναι ευλογημένο ; Βλέπεις ότι δεν μιλάει για την ευλογία που υπάρχει σ’ αυτόν και είναι ενωμένη με την φύση του, αλλά γι αυτήν που προέρχεται από τους ανθρώπους ; … αυτός λοιπόν είναι υψηλός και μέγας και αινετός από μόνος του, γίνεται όμως τέτοιος και από τους ανθρώπους, όταν αυτοί που τον υπηρετούν δείχνουν τέτοιο τρόπο ζωής, ώστε όλοι που τους βλέπουν να ευλογούν τον Κύριο. Το ίδιο ισχύει και για το «αγιασθήτω το όνομά σου» … δηλαδή, αξίωσέ μας πάντα να ζούμε ενάρετη ζωή, ώστε να ευλογείται το όνομά σου και εξ αιτίας μας (για πέστε μου, πόσοι ευλογούν το όνομα του Κυρίου βλέποντας εμάς που είμαστε «της Εκκλησίας» ;).

«ἀπὸ ἀνατολῶν ἡλίου μέχρι δυσμῶν αἰνετὸν τὸ ὄνομα Κυρίου». Βλέπεις που προετοιμάζει τον νέο τρόπο ζωής και προδηλώνει της Εκκλησίας την ευγένεια ; Δεν θα υμνείται το όνομά του μόνο στην Παλαιστίνη και στην Ιουδαία, αλλά σε όλη την οικουμένη. Αυτό συνέβηκε μετά τον Χριστό επειδή πριν εβλασφημείτο το όνομα του Θεού εξ αιτίας των Ιουδαίων.

Ο προφήτης Μαλαχίας που έζησε μετά την επάνοδο των Ιουδαίων από την Βαβυλώνα προφήτεψε ότι θα σταματήσουν οι θυσίες στην χώρα του Ισραήλ και στην συνέχεια θα δοξάζεται το όνομα του Θεού και θα υπάρχει καθαρή θυσία σε όλο τον κόσμο. Αυτό εκπληρώθηκε με την ολοσχερή ερήμωση του Ισραήλ από τον Τίτο το 70 μΧ και την διαδοχή από την αγία ζωή των Χριστιανών (δυστυχώς οι Έλληνες ξεφτιλιστήκαμε παγκόσμια με την ψήφιση του γάμου μεταξύ των ομοφυλόφιλων).

«ὑψηλὸς ἐπὶ πάντα τὰ ἔθνη ὁ Κύριος». Στα δόγματα, στην λατρεία, στην προσκύνηση, σε όλα είναι πολύ υψηλότερα και ανώτερα στην Καινή Διαθήκη από την Παλαιά. Αλλά και αυτά είναι χαμηλότερα από εκείνα στην μέλλουσα ζωή. Τόσο απέχει η τωρινή γνώση από την τότε, όσο το νήπιο από τον άντρα που έφτασε σε ώριμη ηλικία.

«ἐπὶ τοὺς οὐρανοὺς ἡ δόξα αὐτοῦ». Επειδή εξήγησε ότι ο Θεός δοξάζεται με την ζωή του ανθρώπου, και συμβούλεψε έτσι να δοξάζουμε τον Θεό προτρέποντας σε μεγαλύτερη αρετή, δείχνει ότι αυτό γίνεται κυρίως στους ουρανούς … αυτό εννοεί και στο «Πάτερ ημών» με τα λόγια «γενηθήτω το θέλημά σου, ως εν ουρανώ και επί της γης», δηλαδή όπως οι άγγελοι τον αγιάζουν απαλλαγμένοι από κάθε κακία και ασκούντες την αρετή με ακρίβεια, έτσι ν’ αξιωθούμε κι εμείς ν’ αγιάζουμε τον Θεό.

(βλέπετε λοιπόν ότι το μόνο πραγματικό πρόβλημα που έχουμε δεν είναι ούτε τα οικονομικά, ούτε οι ανάξιοι πολιτικοί, ούτε τίποτα, αλλά μόνο ότι έχουμε πονηριά στην ζωή μας και δεν ασκούμε την αρετή με ακρίβεια ;  Γι αυτό έλεγε ο Χριστός «ζητείτε πρώτον την βασιλεία του Θεού και την δικαιοσύνη αυτού και ταύτα πάντα προστεθήσεται υμίν»).

«τίς ὡς Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν; ὁ ἐν ὑψηλοῖς κατοικῶν  καὶ τὰ ταπεινὰ ἐφορῶν». Επειδή απευθυνόταν στους Ιουδαίους γι αυτό μιλάει έτσι, υψώνοντας σιγά σιγά την διάνοιά τους, αναπτερώνοντας την γνώμη τους και ανεβάζοντάς τους ήρεμα … για την αδυναμία τους να επιστρέφουν στα είδωλα και να προσκυνούν θεούς περιορισμένους σε τόπους και ναούς.

Αν και ο Θεός ασύγκριτα υπερέχει από τους θεούς κάμνει σιγά σιγά την σύγκριση για την αδυναμία των Ιουδαίων (έτσι πρέπει να κάμνουμε και οι δάσκαλοι, να τα λέμε όχι αυστηρά επιστημονικά, αλλά με τρόπο που να μπορούν να καταλαβαίνουν οι μαθητές μας. Έλεγε ο Αϊνστάιν «ξέρεις καλά την Φυσική αν μπορείς να την μάθεις στην γιαγιά σου») … γι αυτό σιγά σιγά τους ανεβάζει, δεν παραμένει όμως στα ταπεινά νοήματα περί του Θεού και προσθέτει «ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ ἐν τῇ γῇ» δείχνοντας ότι πουθενά δεν είναι περιορισμένος, αλλά βρίσκεται παντού.

Αφού λοιπόν ανέβασε έτσι την διάνοια του ακροατή δίνει κι άλλη απόδειξη της δύναμής του λέγοντας «ὁ ἐγείρων ἀπὸ γῆς πτωχὸν καὶ ἀπὸ κοπρίας ἀνυψῶν πένητα». Επειδή είναι δείγμα μεγάλης δύναμης και σφόδρα απερίγραπτης ν’ ανυψώνει τα ασήμαντα … αν το ερμηνεύσουμε αλληγορικά, ανύψωσε ο Χριστός την ασήμαντη ανθρώπινη φύση μας και την συνεκάθισε στον πατρικό θρόνο (κάποιοι Φροντιστές παίρνουν μόνο καλούς μαθητές να τούς προετοιμάσουν για τις πανελλαδικές εξετάσεις. Χαίρω πολύ. Αυτοί οι μαθητές και χωρίς φροντιστήριο θα πήγαιναν καλά. Πάρε μαθητές του 10 και πέτυχε να πάνε καλά στις εξετάσεις για να σε παραδεχτώ συνάδελφε).

«καὶ ἀπὸ κοπρίας ἀνυψῶν πένητα, τοῦ καθίσαι αὐτὸν μετὰ ἀρχόντων, μετὰ ἀρχόντων λαοῦ αὐτοῦ». Κοπρίαν εδώ εννοεί το ευτελές και την από εκεί γρήγορα γινομένη μεταβολή … ύστερα έρχεται σε άλλο μεγαλύτερο. Ότι όχι μόνο τα πράγματα μπορεί να μεταθέσει, ούτε μόνο την ευτέλεια να την οδηγήσει σε αξίωμα, αλλά μπορεί (ο Θεός) και αυτούς τους νόμους της φύσης να μεταθέσει και να κάνει την στείρα μητέρα. Γι αυτό πρόσθεσε «ὁ κατοικίζων στεῖραν ἐν οἴκῳ, μητέρα ἐπὶ τέκνοις εὐφραινομένην».

Αυτό το είπε για να κάνει αξιόπιστο τον λόγο και στους (πνευματικά) παχυτέρους. Δηλαδή μην απιστήσεις άνθρωπε, ότι θα συμβεί τόση μεταβολή, και τα έθνη που απορρίφθηκαν θα έρθουν σε τόσο μεγάλη δόξα, Δεν τα βλέπεις αυτά καθημερινά να συμβαίνουν ; τους ασήμαντους να υψώνονται και να κάθονται με τους άρχοντες ; την ανάπηρη φύση να διορθώνεται και στείρες να γίνονται μητέρες ; Κάτι παρόμοιο και με την Εκκλησία συνέβηκε, ήταν στείρα, αλλ’ έγινε μητέρα πολλών τέκνων.

Γνωρίζοντες λοιπόν όλα αυτά, ας προσφέρουμε ότι εξαρτάται από εμάς και θ’ απολαύσουμε κάθε δόξα, και θ’ ανεβούμε σε απερίγραπτο ύψος, απολαμβάνοντες την βοήθεια του Θεού, στον οποίο ανήκει η δόξα και η δύναμη, στον Πατέρα και στον Υιό και στο Άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντα, και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν (μακάρι να τα ζούσαμε αυτά στην ζωή μας).